środa, 25 marca 2015

Rak prostaty – genetyka i profilaktyka

 
    Niedawno pisaliśmy o nowej technologii, która potencjalnie może być wykorzystywana w diagnozowaniu raka prostaty. Dziś trochę więcej informacji o samym raku prostaty. Kogo atakuje najczęściej? Jakie są główne czynniki ryzyka? Jakie geny mutują w raku prostaty?


    Rak prostaty jest najczęstszym nowotworem u mężczyzn – stanowi drugą, toż za nowotworem płuc, najpoważniejszą przyczyna zgonów. Zwiększoną wykrywalność zawdzięczamy między innymi ogólnie dostępnym oznaczeniom stężenia PSA (nawet u chorych bez wyraźnych objawów), a także rosnącej świadomości społeczeństwa na temat zagrożenia, jakim jest rak.

Czynniki ryzyka – czyli czego unikać, aby skutecznie bronić się przed rakiem prostaty.

   Zachorowalność na raka prostaty wrasta wraz z wiekiem. Przed 40 r.ż. występuje bardzo rzadko. Średni wiek zachorowań wynosi około 70 lat. Większość mężczyzn po 80 roku życia ma w swoim ciele komórki nowotworowe. Przyczyna zgonu często jest jednak inna. Główną przyczyną zachorowalności na raka prostaty (i każdego innego raka) jest nieprawidłowy i niezdrowy tryb życia: brak ruchu, otyłość, dieta uboga w warzywa i owoce, spożywanie dużej ilości żywności wysoko przetworzonej, która nie posiada żadnych właściwości odżywczych, palenie papierosów, spożywanie dużych ilości alkoholu, dużo stresu na co dzień – to wszystko sprawia, że organizm nie ma wystarczającej ilości składników odżywczych, komórki stają się niedożywione – i w konsekwencji muszą zmienić swój metabolizm na taki, który umożliwi im przetrwanie. Jeśli posiadamy określone predyspozycje genetyczne pod postacią pewnych wariantów genów sprzyjających progresji nowotworowej, to istnieje duża szansa, że przy niezdrowym trybie życia, nowotwór rozwinie się szybciej. Także poziomy męskich hormonów – androgenów – ma wpływ na zachorowalność na raka prostaty. Kastraci bardzo rzadko chorują na ten typ raka.

   Działanie ochronne przypisuje się wielu czynnikom. Nowotworom sprzyjają przewlekłe stany zapalne organizmu. Obniżenie ilości czynników prozapalnych o organizmie jest kluczowe w prewencji przeciwnowotworowej. Warto spożywać duże ilości pomidorów bogatych w likopen, także orzechy bogate w selen i witaminę E wykazują działanie protekcyjne. W Japonii zachorowanie na raka prostaty jest znacznie rzadsze niż w USA, co tłumaczy się inną, bardziej odżywczą dietą. Badania przeprowadzone przez fińskich naukowców jednoznacznie wskazują, że selen wykazuje silne działanie ochronne.

Trochę genetyki – czyli wariant wariantowi nierówny.

  Wiele nowszych badań naukowych wskazuje, że czynniki genetyczne odgrywają pewną rolę w rozwoju raka prostaty. Mówiąc czynniki genetyczne mamy na myśli różne warianty tych samych genów, zwykle związanych z proliferacją i przeżyciem komórek. Warianty te powstają na skutek mutacji. Część takich mutacji może być dziedziczna i przekazywana z pokolenia na pokolenie.

   Czasem mamy do czynienia z typowo dziedziczną postacią raka prostaty, który atakuje osoby w stosunkowo młodym wieku i występuje u wielu członków rodziny. Postać ta odpowiada za około 10% zachorowań na nowotwór stercza. Mężczyźni, którzy mają w bliskiej rodzinie (ojciec, brat) przypadki zachorowań na ten nowotwór są znacznie bardziej na niego narażeni. Do tej pory udało się znaleźć 6 miejsc w genomie człowieka, które predysponują do raka prostaty. Według badań na populacji polskiej, istnieje związek pomiędzy nosicielstwem mutacji konstytucyjnych genów BRCA1, CHEK2 i NBS1, a zwiększonym ryzykiem zachorowania na nowotwór prostaty. Mutacje skracające białko CHEK2 (1100delC i IVS2+1G>A) zwiększają ryzyko wystąpienia raka gruczołu krokowego ok. 2,5-krotnie, a ich częstość w polskiej populacji wynosi 1%. Wśród nosicieli mutacji I157T genu CHEK2 ryzyko wzrasta około 1,7-krotnie, a częstość jej występowania szacuje się na 5% osób w populacji polskiej. Zmiany w genie BRCA1 ( C61G oraz 4153delA) zwiększają ryzyko nowotworu prostaty 3,6-krotnie, z częstością występowania 0,2% w populacji ogólnej. Nosicielstwo mutacji 657del5 genu NSB1 powoduje wzrost ryzyka zachorowania ok. 4,5-krotnie, przy częstości jej występowania 0,5% w populacji polskiej.


  Aby jednak doszło do rozwoju raka, konieczna jest interakcja pomiędzy czynnikami genetycznymi, a środowiskowymi. Aktywacja poszczególnych genów jest możliwa tylko w określonych warunkach stresogennych i środowiskowych. Wiedza na temat mutacji genetycznych może być pomocna w ocenie ryzyka, a także może stanowić bodziec do korzystnych zmian w stylu życia. 

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz